केरा, पालुङ्गो, गोलभेँडा, सखरखण्ड तथा अन्य पोटासियमयुक्त खानेकुराले शरीरमा सोडियमको सन्तुलन कायम राख्न र रक्तचाप नियन्त्रणमा सहयोग पुर्‍याउन सक्छन्। मिर्गौलासम्बन्धी समस्या भएका व्यक्तिले भने चिकित्सकको सल्लाहअनुसार मात्र पोटासियमको मात्रा बढाउनुपर्छ।

३. चुकन्दरको सेवन

चुकन्दरमा पाइने प्राकृतिक नाइट्रेटले रक्तनलीलाई आराम दिन र रक्तसञ्चार सहज बनाउन सहयोग गर्न सक्छ। यसलाई सलाद वा जुसका रूपमा खान सकिन्छ।

४. अर्जुनको बोक्राको प्रयोगमा सावधानी

आयुर्वेदमा अर्जुनको बोक्रा मुटुको स्वास्थ्यसँग जोडेर प्रयोग गरिँदै आएको छ। तर उच्च रक्तचाप नियन्त्रणका लागि यसको प्रभावकारिता र सुरक्षित मात्रा पर्याप्त रूपमा स्थापित भइसकेको छैन। त्यसैले चिकित्सकको सल्लाहबिना औषधिका रूपमा नियमित सेवन गर्नु उचित हुँदैन।

५. तनाव व्यवस्थापन

मानसिक तनावले रक्तचापमा असर पार्न सक्छ। ध्यान, योग, गहिरो श्वासप्रश्वास तथा पर्याप्त आरामले तनाव व्यवस्थापन गर्न मद्दत पुर्‍याउँछन्। दैनिक केही समय ध्यान र श्वासप्रश्वास अभ्यासका लागि छुट्याउनु उपयोगी हुन्छ।

६. नियमित शारीरिक व्यायाम

दैनिक कम्तीमा ३० मिनेट छिटो हिँड्ने, साइकल चलाउने वा आफ्नो स्वास्थ्य अवस्थाअनुसार हल्का व्यायाम गर्ने बानीले मुटुको स्वास्थ्य सुधार गर्न र रक्तचाप नियन्त्रणमा राख्न सहयोग गर्छ।

उच्च रक्तचाप नियन्त्रणका लागि जीवनशैलीमा सुधार गर्नु महत्वपूर्ण भए पनि घरेलु उपाय मात्र पर्याप्त नहुन सक्छ। नियमित रूपमा रक्तचाप जाँच गर्ने, चिकित्सकको सल्लाहअनुसार औषधि सेवन गर्ने र स्वास्थ्य अवस्थाको निगरानी गर्ने गर्नुपर्छ।

विशेषगरी उच्च रक्तचापको औषधि सेवन गरिरहेका व्यक्तिले चिकित्सकको सल्लाहबिना औषधि बन्द गर्नु वा मात्रा परिवर्तन गर्नु हुँदैन। अत्यधिक रक्तचाप देखिएमा वा छाती दुख्ने, सास फेर्न गाह्रो हुने, अचानक दृष्टि परिवर्तन हुने वा शरीरको एक भाग कमजोर हुनेजस्ता लक्षण देखिएमा तत्काल स्वास्थ्य सेवा लिनुपर्छ।

स्वस्थ खानपान, नियमित व्यायाम र अनुशासित जीवनशैली नै उच्च रक्तचापबाट जोगिने तथा नियन्त्रणमा राख्ने महत्वपूर्ण आधार हुन्।