काठमाडौं । अमेरिका र इजरायलले लामो समयदेखि इरानको सैन्य पूर्वाधारलाई लक्षित गरी आक्रमण गर्दै आए पनि इरानसँग अझै २ हजार ५०० वटासम्म ब्यालेस्टिक क्षेप्यास्त्र रहेको अमेरिकी गुप्तचर निकायको मूल्याङ्कन सार्वजनिक भएको छ।
अमेरिकी सञ्चारमाध्यम द वाल स्ट्रिट जर्नल ले अमेरिकी गुप्तचर निकायको मूल्याङ्कन उद्धृत गर्दै इरानसँग अहिले पनि १ हजार ५०० देखि २ हजार ५०० वटासम्म क्षेप्यास्त्र रहेको जनाएको हो। उक्त विवरणलाई द हिन्दुस्तान टाइम्स ले पनि प्रकाशित गरेको छ।
उक्त मूल्याङ्कनअनुसार अमेरिका र इजरायलले इरानका सैन्य संरचना तथा हतियार उत्पादनसम्बन्धी पूर्वाधारमा व्यापक आक्रमण गरे पनि इरानको क्षेप्यास्त्र क्षमता पूर्ण रूपमा समाप्त भएको छैन।
युद्ध पुनः चर्किएको अवस्थामा इरानले आफ्नो क्षेप्यास्त्र भण्डारमार्फत अमेरिकी सैन्य संरचना तथा उसका क्षेत्रीय सहयोगीहरूका स्थानलाई लक्षित गर्न सक्ने सुरक्षा विश्लेषणमा उल्लेख छ।
तर, अमेरिकी अधिकारीहरूले इरानसँग रहेका क्षेप्यास्त्रको वास्तविक सङ्ख्याबारे यकिन गर्न कठिन रहेको बताएका छन्। कति क्षेप्यास्त्र तत्काल प्रक्षेपण गर्न सकिने अवस्थामा छन् र कति भण्डारणमा छन् भन्ने स्पष्ट नभएकाले सार्वजनिक गरिएको सङ्ख्यालाई अनुमानका रूपमा लिनुपर्ने उनीहरूको भनाइ छ।
इजरायली सैन्य अधिकारीहरूले पनि इरानसँग १ हजार ५०० भन्दा बढी ब्यालेस्टिक क्षेप्यास्त्र रहेको अनुमान गरेका छन्।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको पहिलो कार्यकालमा खाडी क्षेत्र हेर्ने उपसहायक रक्षा सचिवका रूपमा काम गरेकी सिमोन लेडिनले इरानसँग न्यूनतम १ हजार ५०० क्षेप्यास्त्र रहेको अनुमानलाई आधार मान्दा पनि उसले युद्धअघिको आफ्नो क्षेप्यास्त्र भण्डारको ठूलो हिस्सा पुनः निर्माण गरेको देखिने बताएकी छन्।
उनका अनुसार सन् २०२५ जुनमा भएको १२ दिने युद्ध र त्यसपछिको अवधिमा इरानले आफ्नो हतियार भण्डार पुनःपूर्ति गरेको छ। यद्यपि, यससम्बन्धी विवरणलाई स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि गर्ने पर्याप्त सार्वजनिक प्रमाण उपलब्ध छैन।
यो मूल्याङ्कन अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्प प्रशासनले इरानको सैन्य क्षमतामा ठूलो क्षति पुर्याइएको दाबी गरिरहेका बेला सार्वजनिक भएको हो।
यसअघि अप्रिलमा ह्वाइट हाउसले ‘अपरेशन एपिक फ्युरी’पछि इरानको रक्षा औद्योगिक आधारको ८५ प्रतिशतभन्दा बढी हिस्सा नष्ट गरिएको तथा ब्यालेस्टिक क्षेप्यास्त्रको भण्डार र उत्पादन क्षमतामा गम्भीर क्षति पुर्याइएको दाबी गरेको थियो।
तर, पछिल्लो गुप्तचर मूल्याङ्कनले सैन्य पूर्वाधारमा भएको क्षति र क्षेप्यास्त्रको वास्तविक मौज्दातबीच फरक हुन सक्ने देखाएको छ। सैन्य संरचना ध्वस्त पारिएको दाबीले मात्रै कुनै देशको सम्पूर्ण क्षेप्यास्त्र क्षमता समाप्त भएको पुष्टि गर्दैन।
विश्लेषणात्मक पक्ष: इरानसँग कति क्षेप्यास्त्र बाँकी छन् भन्ने विषय अहिले पनि स्पष्ट भइसकेको छैन। अमेरिकी र इजरायली पक्षका दाबी तथा गुप्तचर अनुमानबीचको अन्तरले मध्यपूर्वको सुरक्षा अवस्थाबारे थप अनिश्चितता सिर्जना गरेको छ। त्यसैले सार्वजनिक अनुमानलाई पुष्टि भइसकेको तथ्यभन्दा गुप्तचर मूल्याङ्कनका रूपमा बुझ्नु आवश्यक छ।